ASF (afrykański pomór świń) — strefy, obowiązki posiadacza świń i bioasekuracja

Czym jest ASF

Afrykański pomór świń (ASF) to wysoce zaraźliwa choroba wirusowa świń i dzików. Nie zagraża ludziom ani innym gatunkom zwierząt, ale dla świń jest niemal zawsze śmiertelna — śmiertelność sięga blisko 100%. Nie ma na nią szczepionki ani leczenia, dlatego jedyną skuteczną bronią jest zapobieganie, czyli bioasekuracja. Głównym rezerwuarem wirusa w środowisku pozostaje populacja dzików.

Objawy ASF u świń

Bardzo często pierwszym sygnałem są nagłe padnięcia zwierząt. Inne objawy to:

• wysoka gorączka (nawet 41–42°C), osowiałość, utrata apetytu,
• zasinienie (sinica) skóry uszu, podbrzusza, kończyn i ogona, wybroczyny oraz zaczerwienienia na skórze,
• duszność, wypływ z nosa i oczu,
• biegunka (niekiedy krwista), wymioty,
• niedowład kończyn tylnych, chwiejny chód,
• ronienia u loch prośnych,
• wysoka śmiertelność w stadzie.

Przy podejrzeniu ASF natychmiast powiadom lekarza weterynarii lub powiatowego lekarza weterynarii — to obowiązek prawny każdego posiadacza świń.

Obszary objęte ograniczeniami (strefy ASF)

W ramach regionalizacji UE wyznacza się trzy obszary objęte ograniczeniami, oznaczone kolorami na mapie GIW:

• Obszar I — kolor niebieski (strefa buforowa wokół obszarów z ASF u dzików),
• Obszar II — kolor różowy (obszar, na którym stwierdzono ASF u dzików),
• Obszar III — kolor czerwony (obszar z ogniskami ASF u świń).

Strefa III (ogniska u świń) wyznaczana jest doraźnie wokół nowych ognisk (choć na początku 2026 r. udało się ją w Polsce tymczasowo znieść). Podstawą są strefy I i II (związane z ASF u dzików). Aktualny status swojej gminy zawsze sprawdzaj na mapie.

Zobacz aktualną mapę stref ASF (GIW) →

Obowiązki posiadacza świń — bioasekuracja

Bioasekuracja jest obowiązkiem prawnym każdego posiadacza świń, szczególnie rygorystycznym w strefach objętych ograniczeniami. Od 18 marca 2026 r. obowiązują zaktualizowane, rozszerzone wymogi — najważniejsze z nich to:

• maty dezynfekcyjne bezpośrednio przed każdym wejściem i wyjściem z pomieszczeń ze świniami (długość co najmniej 1 m, szerokość nie mniejsza niż szerokość wejścia) — tak, aby nie dało się wejść ani wyjść bez kontaktu obuwia ze środkiem dezynfekcyjnym,
• obowiązkowa higiena rąk i obuwia dla wszystkich osób wchodzących do pomieszczeń ze świniami (również lekarzy weterynarii i serwisantów),
• prowadzenie i bieżąca aktualizacja rejestru osób wykonujących czynności przy świniach,
• zakaz karmienia świń paszami lub zielonką pochodzącą z obszarów objętych restrykcjami (także z obszarów przygranicznych innych państw),
• mycie i dezynfekcja pojazdów (rozszerzone także na pojazdy gąsienicowe),
• szczelne ogrodzenie chroniące przed dostępem dzików, odzież i obuwie ochronne używane wyłącznie w gospodarstwie, zasada „całe pomieszczenie puste — całe pomieszczenie pełne”.

Przemieszczanie świń w strefach

Przemieszczanie świń z obszarów objętych ograniczeniami jest możliwe wyłącznie za zgodą powiatowego lekarza weterynarii i po spełnieniu warunków:

• wystawienie świadectwa zdrowia przez urzędowego lekarza weterynarii,
• badanie kliniczne świń nie wcześniej niż 24 godziny przed przemieszczeniem,
• utrzymywanie świń w gospodarstwie przez co najmniej 30 dni przed przemieszczeniem,
• z obszaru II na zewnątrz często dozwolony jest tylko bezpośredni transport do rzeźni wyznaczonymi trasami,
• pojazdy myte i dezynfekowane po każdym rozładunku.

Ubój gospodarczy w strefach

Ubój gospodarczy w strefach — dozwolony, jeśli świnia utrzymywana ≥30 dni przed ubojem. Konieczne wcześniejsze powiadomienie PLW o zamiarze uboju, badanie przed- i poubojowe mięsa (włośnie).

Kary i rekompensaty

Za niedopełnienie obowiązków bioasekuracji grożą dotkliwe konsekwencje: utrata odszkodowania za zwierzęta zabite lub padłe z powodu ASF oraz kara pieniężna sięgająca 50 tys. zł. Przestrzeganie zasad bioasekuracji to zatem nie tylko ochrona zdrowia stada, ale i zabezpieczenie finansowe gospodarstwa.

Gdzie sprawdzić aktualne dane

Sytuacja ASF zmienia się z tygodnia na tydzień. Aktualną mapę stref oraz bieżące liczby ognisk u świń i przypadków u dzików znajdziesz zawsze w oficjalnych źródłach Głównego Inspektoratu Weterynarii:

Mapa stref ASF (GIW) → ASF w Polsce — dane i raporty (GIW) →